29 juli 2025
In de eerste vijf maanden van 2025 zijn er 5.000 minder bouwvergunningen afgegeven dan in dezelfde periode vorig jaar, meldt het CBS. Maar los van het lagere aantal rijst de vraag: hoe klimaatbestendig zijn de woningen die wél gebouwd gaan worden? Volgens de Amsterdamse Rekenkamer dreigen duurzaamheidsdoelen ondergesneeuwd te raken door de haast om snel veel woningen te realiseren.
In totaal zijn er dit jaar tot en met mei vergunningen verleend voor de bouw van 33.000 nieuwbouwwoningen. In dezelfde periode van 2024 ging het om 38.000 woningen. Ook het aantal vergunde woningtoevoegingen – zoals woningsplitsingen – daalde: van 6.500 vorig jaar naar 5.000 dit jaar. Niet al deze vergunningen leiden daadwerkelijk tot nieuwe woningen. Soms worden vergunningen weer ingetrokken (500 keer dit jaar), of wordt er een bestaande woning opgeofferd bij splitsing of verbouw.
In het COROP-gebied Groot-Rijnmond (waaronder Rotterdam) werden de meeste nieuwbouwwoningen vergund: 4.900 stuks. Daarna volgen Groot-Amsterdam (3.400), Utrecht (2.900), Zuidoost-Noord-Brabant (1.700) en de Veluwe (1.500). Helemaal onderaan staan Zuidwest-Friesland en Het Gooi en Vechtstreek met elk minder dan 100 vergunde woningen.
Ondanks de woningdruk waarschuwt de Amsterdamse Rekenkamer voor de gevolgen van snelle bouw zonder oog voor klimaatverandering. De gemeente Amsterdam liet twee jaar geleden de extra duurzaamheidsregels vallen om woningbouw te versnellen. Projectontwikkelaars hadden geklaagd over te hoge kosten en stagnatie van projecten. Maar volgens de Rekenkamer is het gevolg dat klimaatbestendig bouwen onvoldoende prioriteit krijgt.
"Ambities die extra kosten met zich meebrengen, raken al snel uit beeld door de focus op productie."
Voor hitte en droogte zijn bovendien nog geen landelijke, bindende normen vastgesteld. Amsterdam zou daar volgens de Rekenkamer niet op moeten wachten en zelf beleid moeten maken.
Vooral sociale huurwoningen blijken kwetsbaar voor hitte. Huurders hebben vaak geen financiële ruimte voor zonwering of aanpassingen – en mogen die ook niet altijd zelf doen.
Extra pijnlijk is dat Amsterdam ooit vooropliep in klimaatadaptief bouwen. Met het programma Rainproof, later uitgebreid naar Weerproof, werd al jaren geleden aandacht gevraagd voor wateroverlast. Toch blijven hitte en droogte onderbelicht. Volgens de Rekenkamer dreigt de hoofdstad zijn voorsprong te verliezen.
Wethouders noemden de kritiek voorbarig, omdat er nog gewerkt wordt aan nieuwe bouwnormen. Volgens hen blijft er binnen die normen ruimte voor klimaatgerichte aanpassingen.
Dat probleem is niet uniek voor Amsterdam. Onderzoeksplatform Investico berekende eerder dat 10 miljoen Nederlanders in een woning wonen die bij hitte snel te warm wordt. Van hen zijn er 2 miljoen ouder dan 65 jaar – en extra kwetsbaar. Goed geïsoleerde huizen met veel glas laten warmte binnen, maar voeren die slecht af.
Volgens prof. Andy van den Dobbelsteen, hoogleraar Climate Design & Sustainability aan de TU Delft, lopen Nederlandse bouwvoorschriften standaard 15 jaar achter:
“We bouwen voor het klimaat van 15 jaar geleden. En we houden te weinig rekening met hitte.”
Zijn pleidooi: meer mediterrane bouw, met dikkere muren en kleinere ramen – zoals in Zuid-Europa, waar al veel langer voor warmere omstandigheden wordt gebouwd.
Ook Lisanne Corpel, onderzoeker Klimaatbestendige Stad aan de Hogeschool van Amsterdam, wijst op structurele fouten:
“Onze bouw is nog steeds vooral gericht op de winter. In de zomer leidt dat tot oververhitting.”
Grote ramen, slechte ventilatie en beperkte aanpassingsmogelijkheden maken woningen extra gevoelig voor hitte. Die tekortkomingen worden nu bij bewoners neergelegd, stelt Corpel, terwijl de oplossing juist gezocht moet worden in bouwregels en ontwerpkeuzes.
Des te zorgelijker is dat demissionair minister Mona Keijzer plannen heeft om de bouwregels te versoepelen. Volgens Van den Dobbelsteen is dat precies de verkeerde richting:
“We investeren nu in airco’s die veel energie verbruiken en het net overbelasten, terwijl het bij de bouw zou moeten beginnen.”
Artikel aangeboden door: www.vendomemakelaardij.nl
Parafrase van bron: Vastgoedactueel - CBS - Het Parool - NOS